Metody wytwarzania kołnierzy i pierścieni

PN-EN1092-1:2018

Norma PN-EN1092-1:2018 “Kołnierze i ich połączenia. Kołnierze okrągłe do rur, armatury, kształtek, łączników i osprzętu z oznaczeniem PN. Część1: Kołnierze stalowe.”  Reguluje podstawowe wymagania inżynieryjne kołnierzy stalowych stosowanych w przemysłowych rurociągach i urządzeniach stalowych.

Metody wytwarzania kołnierzy i pierścieni w zależności od materiału podstawowego wg PN-EN1092-1:2018

W rozdziale 5, Tabela 1 normy PN-EN1092-1 wyznacza materiały podstawowe dopuszczalne dla wytworzenia określonego typu kołnierza i pierścienia. Pierwszy materiał podstawowy opisany w tabeli jako „Kuty”, a doprecyzowany jako walcowany bez szwu, tłoczony i kuty, jest jedynym materiałem pod względem metod wytwarzania, z którego może powstać każdy kołnierz i pierścień zgodny z wymogami normy PN-EN1092-1. Z kolei już drugi materiał podstawowy w tabeli „Odlewany” może posłużyć do wytworzenia tylko dwóch typów kołnierzy zgodnych z normą PN-EN1092-1, mianowicie typ 21 kołnierz integralny i typ 34 pierścień z szyjką do przyspawania.

Tabela 1 ma podstawowe znaczenie dla określania zgodności wykonania kołnierzy i pierścieni z normą PN-EN1092-1, ponieważ wiąże dany kołnierz z materiałem podstawowym i jego normą materiałową np. dla materiałów kutych będzie to odpowiednia część normy PN EN10222, dla blach PN EN10028. Wykonany kołnierz musi spełniać wymagania dotyczące właściwości mechanicznych podanych w normie materiałowej i należy przestrzegać wszelkich ograniczeń określonych w tych normach.

Określenie materiału podstawowego ma również kluczowe znaczenie w sytuacji, gdy kołnierze i pierścienie mają być zastosowane w urządzeniach ciśnieniowych. Muszą one wtedy być wytwarzane z materiałów spełniających wymagania bezpieczeństwa aktualnych Dyrektyw Ciśnieniowych Wspólnoty Europejskiej. Listę wszystkich norm materiałowych spełniających wymogi przepisów ciśnieniowych (Dyrektywa 2014/68/EU) można znaleźć na stronie www: Implementing decision - EU - 2025/165 - EN - EUR-Lex. Norma PN-EN1092-1 w Tabeli 9 zawiera również zestawienie gatunków stali w podziale na grupy i typy materiałów podstawowych odpowiednich do wytwarzania kołnierzy zgodnych z Normami Europejskimi spełniającymi wymogi Dyrektywy Ciśnieniowej (PED). Dodatkowo w Załączniku D normy znajduje się wykaz materiałów powszechnie stosowanych w przemyśle, które nie są zgodne z Normami Europejskimi, a co za tym idzie z wymogami Dyrektywy Ciśnieniowej, ale które mogą zostać użyte w urządzeniach ciśnieniowych po spełnieniu formalnego wymogu indywidualnego dopuszczenia w postaci albo europejskiego zatwierdzenia materiału (EAM), albo jednorazowego dopuszczeniu materiału (PMA).

Zastrzeżenia z rozdziału 5, które mają znacznie przy określeniu materiału podstawowego jaki może być użyty do prawidłowego wytworzenia konkretnego typu kołnierza i pierścienia zgodnie z normą PN EN 1092-1.

• Pierścienie typów od 35 do 37 powinny być wytwarzane tylko ze stali austenitycznych/austenityczno-ferrytycznych (grupy materiałowe 10-16 z Tabeli 9).
• Właściwości mechaniczne zależą od wymiarów elementów nieobrobionych „vR” dla odkuwek, „t” dla wyrobów płaskich. W wyniku obróbki mechanicznej wymiary te ulegają zredukowaniu. Dla obrobionych kołnierzy i pierścieni wymiary grubości C1 do C4 lub F nie powinny być mniejsze niż 80% wymiaru „vR” dla odkuwek i 80% wymiaru „t” dla wyrobów płaskich. Wszelkie odstępstwa od powyższych zasad powinno być przedmiotem uzgodnień między wytwórcą a zamawiającym.
• Za wyjątkiem napraw spoin zgodnych z rozdziałem 5.11, naprawy przez spawanie dopuszcza się tylko na podstawie pisemnej zgody zamawiającego. W świadectwie materiału lub elementu powinny być odnotowane dokumenty potwierdzające, że zastosowano zatwierdzone procedury spawalnicze i kwalifikacje spawaczy.

METODY WYTWARZANIA

<tabela>

_a Walcowany - bez szwu, tłoczony, kuty.

_b Dla średnic poniżej DN 1800 dopuszczalna jest tylko jedna spoina promieniowa.W wypadku stosowania ciętych płaskowników kierunek wzdłuż osi grubości płaskownika dla typu 11 i 34 powinien być prostopadły do osi kołnierza, a dla typów 01, 02, 04, 32 powinien przebiegać wzdłuż osi kołnierza.

_c Odnośnie spawania zobacz rozdział 5.11.

_d W przypadku gdy kołnierze są wytwarzane metodą formowania na zimno z materiału wsadowego, np. z wyrobu płaskiego, niektóre właściwości mechaniczne, takie jak wydłużenie po zerwaniu (A) oraz energia udarności (KV), ulegną pogorszeniu na skutek formowania na zimno bez następczej obróbki cieplnej.